Βιωματικό Σεμινάριο Διδασκαλίας με κούκλες(persona dolls)

Το Δημοτικό Σχολείο Παλαικάστρου υλοποιεί τριετές ευρωπαϊκό πρόγραμμα Erasmus+ ,  με τίτλο ‘’Every Child is Special’’ , με τη συμμετοχή άλλων οχτώ(8) χωρών:  Εσθονία, Πολωνία, Ιταλία, Ισπανία, Τσεχία, Τουρκία, Πορτογαλία και Βουλγαρία.  Αντικείμενο του προγράμματος αυτού, μεταξύ των άλλων, είναι και η χρήση  κούκλας(persona doll) ως ένα επιπλέον παιδαγωγικό-διδακτικό εργαλείο και η  εκμάθηση της μεθοδολογίας Persona Dolls.  Εισαγωγικά, ο Διευθυντής του Δημοτικού Σχολείου Παλαικάστρου Εμμανουήλ Κοντογιαννάκης τόνισε ότι η πολυπολιτισµική κοινωνία  είναι µια  πραγµατικότητα .

Η συνύπαρξη και η συµβίωση διαφορετικών πολιτισµών στον ίδιο χώρο δεν είναι κάτι το καινούριο, είναι φαινόµενο παλαιό όσο και η ανθρωπότητα και αποτέλεσµα των πληθυσµιακών µετακινήσεων. Τα κοινωνικά και πολιτικά προβλήµατα που προκύπτουν από αυτές τις µετακινήσεις, γίνονται ολοένα και περισσότερο αντιληπτά και βιώνονται οξύτερα από τους ανθρώπους και τις κοινωνικές οµάδες. Παρουσιάζεται έτσι το φαινόµενο του κοινωνικού αποκλεισµού, που εµφανίζεται και στις σχολικές τάξεις, οι οποίες αποτελούν µικρές πολυπολιτισµικές κοινότητες.  Το σχολείο εµφανίζεται όχι µόνο να µην αναστέλλει τις αρχικές ανισότητες, αλλά να τις κάνει ακόµη µεγαλύτερες, δηµιουργώντας και νέους αποκλεισµούς. Στα µεγάλα αστικά κέντρα και σε µικρές κοινότητες σε όλη την Ευρώπη, οι εκπαιδευτικοί όλων των βαθµίδων, ιδιαίτερα όσοι υπηρετούν στη δηµόσια εκπαίδευση, βιώνουν διά µέσου των µαθητών και µαθητριών τους, τις αντιθέσεις, αντιφάσεις και ανακατατάξεις που συµβαίνουν στον κόσµο. Παιδιά που έχουν γεννηθεί σε άλλες χώρες, µε µητρική γλώσσα διαφορετική από τη γλώσσα της χώρας που τους φιλοξενεί, µε διαφορετικές συνήθειες και βιώµατα, συνυπάρχουν στις σχολικές τάξεις µε παιδιά που έχουν γεννηθεί και µεγαλώσει στη χώρα τους, και συχνά υφίστανται τον ρατσισµό. Η ουσιαστική αντιµετώπιση τόσο των πρόδηλων, όσο και των συγκεκαλυµµένων εκδηλώσεων ρατσισµού σε βάρος παιδιών µε διαφορετικό εθνοπολιτισµικό υπόβαθρο, απαιτεί τη συντονισµένη αλλαγή λανθασµένων αντιλήψεων και στερεοτυπικών πεποιθήσεων, στάσεων και συµπεριφορών. Για την επίτευξη των παραπάνω, απαραίτητη είναι η ανάπτυξη κατάλληλων στρατηγικών, εναλλακτικών διδακτικών µέσων και µεθόδων οργάνωσης της σχολικής τάξης, που προωθούν αποτελεσµατικά τον σεβασµό στη διαφορετικότητα, τη συλλογικότητα και την ισότητα των ευκαιριών για όλους.  Ο κ. Κοντογιαννάκης  ανέφερε ότι μια καινοτόµα µέθοδος για την άρση των όποιων διακρίσεων, στερεότυπων ή εκδηλώσεων ρατσισµού, που έχουν βιώσει ή βιώνουν τα παιδιά, είναι και η χρήση της κούκλας(persona doll) ως εκπαιδευτικό εργαλείο. Με αυτήν, ο εκπαιδευτικός αποκτά τη δυνατότητα να καλλιεργήσει τον σεβασµό στο διαφορετικό, τον σεβασµό στον  ‘άλλον’.  Σε γενικές γραµµές, µπορούµε να πούµε ότι η κούκλα, σε οποιαδήποτε µορφή της, λειτουργεί στα χέρια των παιδιών σαν προστατευτικό δίχτυ. Τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα να βιώνουν µια άµεση σχέση µε την κούκλα, σαν να ήταν ‘ζωντανή’,  ταυτόχρονα δε να έχουν πάντα το ‘σαν’ στο πίσω µέρος του µυαλού τους. Οι κούκλες παιχνιδιού ρόλου-ταυτότητας (persona dolls),  που βρίσκονται καθηµερινά στις διάφορες γωνιές της τάξης, µπορεί οποιαδήποτε στιγµή να αλλάξουν όνοµα, ταυτότητα, ηλικία, φύλο και οικογενειακό υπόβαθρο, καθώς το παιδί τις προσαρµόζει ανάλογα µε το παιχνίδι του και τους κοινωνικούς ρόλους που δίνει σε κάθε αντικείµενο-παιχνίδι.  Η χρήση της persona doll   επιτρέπει στα παιδιά να πειραµατιστούν µε πραγµατικά γεγονότα της ζωής και-µέσα από τις επινοητικές δεξιότητες του παιχνιδιού και της επικοινωνίας- να επιλύσουν προβληµατικές καταστάσεις.  Οι κούκλες είναι  ‘αληθινές’  για τα παιδιά,  γιατί η ζωή και οι εµπειρίες των persona dolls  αντανακλούν αυτές των ίδιων των παιδιών.  Τις γνωρίζουν προσωπικά, συνδέονται µε αυτές και ανταποκρίνονται θετικά απέναντί τους.  Η φυσική και εικονική παρουσία της κούκλας αυξάνει το επίπεδο εµπλοκής των παιδιών στις ιστορίες. Ο εκπαιδευτής-χρήστης επωφελείται από τους διαλόγους που προκύπτουν καθηµερινά, από την αλληλεπίδραση παιδιού-κούκλας, προχωρώντας έτσι στην ανατροφοδότηση και στη  δηµιουργία µιας νέας ιστορίας ή στη συνέχεια µιας άλλης, µε θέµατα που άπτονται των ενδιαφερόντων των παιδιών. Όπως χαρακτηριστικά είπε ο κ. Κοντογιαννάκης, όταν αφηγούµαστε ιστορίες µε την persona doll,  ενθαρρύνουµε και σεβόµαστε την πολιτισµική και γλωσσική κληρονοµιά κάθε παιδιού και σεβόµαστε όλες τις γλώσσες.  H persona doll  έχει  τη δική της ιστορία, ενδυναµώνει τα παιδιά, είναι το ‘τέλειο όχηµα’,  που οδηγεί στην ενσυναίσθηση.  Μέσα από την απόκτηση ταυτότητας, τον δεσµό τους µε τις κούκλες, αλλά και την εµπλοκή τους στις ιστορίες, τα παιδιά µπορούν να νιώσουν τα αισθήµατα των άλλων, να σεβαστούν εκείνους που διαφέρουν, να υιοθετήσουν µια θετική στάση, να είναι υποστηρικτικά και ευαίσθητα. Οι κούκλες persona, ή κούκλες µε ταυτότητα, τα οδηγούν στην ενεργό εκµάθηση της ποικιλοµορφίας, µέσω της ιστορίας και της συζήτησης.   Έτσι λοιπόν, το Δημοτικό Σχολείο Παλαικάστρου σε συνεργασία με τους δύο Σχολικούς Συμβούλους Δημοτικής Εκπαίδευσης και την Σχολική Σύμβουλο Προσχολικής Αγωγής,  κυρίους Μαμάκη Γεώργιο, Γρηγοράκη Ιωάννη και την κυρία Ελευθερία Σιμιτζή-Δέλλα αντίστοιχα,  οργάνωσαν βιωματικό Σεμινάριο(στο 3^ο Δ.Σ. Σητείας) για τους εκπαιδευτικούς της Πρώτης(Α’) και Δεύτερης(Β’) Τάξης και για τις Νηπιαγωγούς των Δημοτικών Σχολείων και Νηπιαγωγείων της Σητείας.  Μετά το καλωσόρισμα των Σχολικών Συμβούλων ο Διευθυντής του Δ.Σ. Παλαικάστρου παρουσίασε το συγκεκριμένο πρόγραμμα Εrasmus+  και  ξεκίνησε  η ημερίδα με τίτλο ‘’Persona Dolls: Βιωματικό Σεμινάριο Διδασκαλίας με κούκλες’’,   με τη συμμετοχή της  Κατερίνας Καζέλα, Δρ. Παιδαγωγικών Επιστημών, Σχολική Σύμβουλος  56^ης Περιφέρειας Π.Α. Αττικής και της  Ευαγγελίας  Κανταρτζή, Δρ. Παιδαγωγικών Επιστημών, Σχολική Σύμβουλος 6^ης Περιφέρειας Δημοτικής Εκπαίδευσης Θεσσαλονίκης, που σε πρώτη φάση  παρουσίασαν το θεωρητικό πλαίσιο, με τίτλο: ‘’Persona Dolls: Μια μεθοδολογία για την Προσέγγιση της Διαφορετικότητας και της Πρόληψης του Σχολικού Εκφοβισμού’’,  ενώ στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε βιωματικό εργαστήριο, με τίτλο: ‘’Χτίζοντας την Ταυτότητα και την Ιστορία των Persona Dolls’’, στη διάρκεια του οποίου οι εκπαιδευτικοί είχαν την ευκαιρία να δουλέψουν με τις κούκλες και να καταλάβουν καλύτερα τον συγκεκριμένο τρόπο οργάνωσης της διδασκαλίας. Εν κατακλείδι, όπως συμπλήρωσε ο κ. Κοντογιαννάκης, ήταν μια ξεχωριστή επιμορφωτική ημέρα για όλους τους συμμετέχοντες αποκομίζοντας πολύτιμα στοιχεία για μια διαφορετική προσέγγιση κρίσιμων ζητημάτων της καθημερινής εκπαιδευτικής διαδικασίας και με την ευκαιρία ευχαρίστησε τους εισηγητές, τους συμμετέχοντες και το 3^ο Δ.Σ. Σητείας για τη φιλοξενία.